Mỹ – Lò bằng giả
Ở Việt Nam thời gian qua đã phát hiện một số vị lãnh đạo cao cấp có bằng Thạc sĩ, Tiến sĩ ở Mỹ hẳn hoi, nhưng một chữ tiếng Anh bẻ đôi cũng không biết. Tại sao có những “dị nhân” này? Đó là vì dù Mỹ có nền giáo dục rất phát triển rất, song cũng là “lò” cung cấp bằng giả cho toàn thế giới.
Nếu các bằng cấp giả ở Việt Nam thường là bằng giả của một trường thật, thì ở Mỹ, bằng giả được chia làm 2 loại. Loại thứ nhất cũng tương tự ở Việt Nam, tức bằng làm giả bằng cấp thật của các trường danh tiếng. Loại thứ hai, phổ biến hơn, là bằng cấp do các trường “rởm” cấp.
Năm 2009, báo USA Today dẫn một tài liệu nghiên cứu của Cơ quan Thống kê Mỹ về bằng cấp giả cho biết ở nước này có khoảng 300 website chuyên nhận đơn đặt hàng bằng cấp giả của các trường thật, trong khi có tới hơn 400 trường “rởm”. Ngoài ra, khoảng 20% cơ sở đào tạo, cấp bằng đang hoạt động hợp pháp ở Mỹ nhưng không được công nhận về kết quả đào tạo.
Các trường rởm, mà họ gọi là các “lò sản xuất bằng” (degree/diploma mills), được thành lập chủ yếu để kinh doanh bằng cấp. Theo các tài liệu còn ghi lại, các lò sản xuất bằng đã xuất hiện ở Mỹ từ cuối thế kỷ 19, khi giá trị của bằng cấp tăng đáng kể. Tài liệu đầu tiên có ghi về các lò cấp bằng giả là vào năm 1876, được John Eaton, Hội đồng giáo dục Mỹ gọi là “nỗi hổ thẹn” của nước Mỹ.
Trong danh sách các “lò sản xuất bằng” có trường ĐH Nam Thái Bình Dương (South Pacific University) đã cấp bằng Tiến sĩ cho một quan chức cấp cao của tỉnh Phú Thọ. Nếu nghi ngờ về bằng cấp của một “dị nhân” nào, bạn có thể vào trang từ điển bách khoa mở Wikipedia ở địa chỉ:http://tinyurl.com/truongrom để kiểm tra xem trường cấp bằng có nằm trong danh sách trường rởm hay không.
Bất cập giáo dục Mỹ
Có 2 nguyên nhân khiến các cơ sở cung cấp bằng giả phát triển nhanh ở Mỹ. Nguyên nhân quan trọng hàng đầu là do hệ thống luật pháp lỏng lẻo trong ngành giáo dục. Liên bang Mỹ không có luật cấm các trường “rởm”. Mỹ cũng không có luật quy định việc bảo hộ từ “đại học”, khiến nhiều tư nhân đứng ra lập trường đại học để bán bằng cấp.
Chính phủ Mỹ không trực tiếp công nhận hoặc chấp thuận các trường đại học như bộ GD-ĐT của Việt Nam vẫn làm. Thay vào đó, Bộ Giáo dục Mỹ chỉ là cơ quan xem xét và công nhận “các tổ chức đánh giá” là các tổ chức sẽ đảm bảo chất lượng của các cơ sở đào tạo và chương trình giáo dục. Theo TS Mark A.Ashwill - nguyên giám đốc Viện Giáo dục quốc tế Mỹ (IIE), có sự khác biệt lớn giữa phê duyệt và công nhận. Trong đó, được phê duyệt (approved) đơn giản chỉ là cho phép đơn vị đó hoạt động - việc này hoàn toàn do tiểu bang xem xét. Còn được công nhận (accredited) có nghĩa là cơ sở giáo dục được một cơ quan thuộc Bộ Giáo dục Mỹ công nhận. Đây mới là một quy trình đánh giá toàn diện, nghiêm ngặt. Các đơn vị đào tạo sẽ được kiểm tra về mọi mặt để xác nhận sự hoạt động của nó là có giá trị, cho ra những văn bằng có chất lượng.
Ở Mỹ có 2 cơ quan công nhận (accrediting agencies) các tổ chức kiểm định là Bộ Giáo dục liên bang (USDE) và Hội đồng kiểm định GD đại học Mỹ (CHEA), trong đó USDE là cơ quan nhà nước và CHEA là cơ quan độc lập được các trường và các tổ chức kiểm định thừa nhận. Như vậy, hai cơ quan này không trực tiếp kiểm định các trường mà các trường kiểm định thông qua các tổ chức kiểm định.
Uy tín nhất là 8 tổ chức kiểm định ở sáu vùng địa lý như vùng đông bắc, vùng phía nam, vùng phía tây; rồi đến 11 tổ chức cấp quốc gia như Hội đồng (HĐ) kiểm định giáo dục và đào tạo từ xa, HĐ kiểm định các trường cao đẳng và trung học dạy nghề; và 66 tổ chức chuyên môn nghề nghiệp như: HĐ kiểm định về điều dưỡng đại học, HĐ kiểm định về đào tạo giáo viên, Ủy ban Kiểm định nha khoa Mỹ. Các tổ chức này được hoặc USDE, CHEA hay cả 2 cơ quan này đồng công nhận. Cấp tiểu bang không ủy quyền hay cấp phép cho các tổ chức kiểm định.
Tính đến thời điểm này, cả USDE và CHEA đều có cơ sở dữ liệu về các trường sau bậc trung học được kiểm định, với khoảng 7.700 trường và 18.700 chương trình đào tạo. Có những trường được cả 2 cơ quan này công nhận. Muốn biết trường sau trung học nào được kiểm định, có thể vào trang web: http://www.ope.ed.gov/accreditation/ và trang http://www.chea.org/degreemills/ để tìm chi tiết về các trường quan tâm. Ngoài ra, có thể vào trang xếp hạng của The U.S. News & World Report được thừa nhận ở Mỹ http://tinyurl.com/truongthat.
Nhận diện trường rởm
Trên trang web của CHEA (http://www.chea.org) có ghi rõ cách thức nhận diện những cơ sở giáo dục không được kiểm định bởi các tổ chức kiểm định có uy tín của Mỹ.
Trang web này có 5 phần: phần thứ nhất là đường dẫn tới các cơ sở giáo dục hay chương trình đào tạo được kiểm định bởi các tổ chức kiểm định chính thức của Mỹ, phần thứ hai là tài liệu và cách thức kiểm định, làm thế nào tìm ra các lò kiểm định ma. Phần thứ ba giúp nhận diện trường rởm. Phần thứ tư là thông tin của từng bang về tổ chức giáo dục và chương trình đào tạo được cho phép tại mỗi bang. Một số bang cũng cung cấp thông tin về các cơ sở được coi là lò sản xuất bằng. Phần thứ năm có danh bạ của các cơ sở đào tạo ĐH quốc tế.
Trong phần hướng dẫn nhận diện một lò sản xuất bằng, CHEA cho rằng nếu câu trả lời là “đúng” đối với phần lớn các câu hỏi họ đưa ra, thì nhiều khả năng đó là một “lò sản xuất bằng”. Những câu hỏi được CHEA dùng để kiểm tra gồm: “Có tuyên bố là được kiểm định từ một tổ chức kiểm định có nghi vấn?”; “Cơ sở không đưa ra bất cứ thông tin nào về khu đại học hay địa điểm trường, hoặc một địa chỉ nào đó, chỉ có hòm thư bưu điện?”; “Cơ sở đó không đưa danh sách của giảng viên và bằng cấp của họ?”; “Cơ sở có cái tên gần giống với các trường nổi tiếng?”, “Nhận được bằng trong một thời gian rất ngắn?”...
Ngành “công nghiệp” nửa tỷ đô
Theo nghiên cứu của Cục Thống kê quốc gia Mỹ, hoạt động mua bán bằng giả là ngành “công nghiệp” mang về tới 500 triệu USD mỗi năm. Giá của một bằng cấp giả dao động từ 500 USD cho tới 5.000 USD. Người mua và người bán giao dịch qua mạng, người mua chỉ cần một thẻ tín dụng dùng để trả tiền cho người bán.
ĐH Ash Wood bán bằng trung học 239 USD, bằng tiếng sĩ 599 USD, bằng tiến sĩ kèm luận văn 1.123 USD... Tất cả được vận chuyển miễn phí. Giữa năm 2009, Bộ Tư pháp Mỹ thống kê được gần 10.000 người, gồm cả giáo viên, luật sư, hiệu trưởng nước này đã mua bằng tốt nghiệp trung học phổ thông, cử nhân, kỹ sư, thạc sĩ và tiến sĩ giả.
Ngay nay, không chỉ có dịch vụ cung cấp bằng giả, các lò sản xuất bằng giả còn cung cấp nhiều dịch vụ đi kèm khác như dịch vụ tổ chức lễ tốt nghiệp giả. Với dịch vụ này, người mua sẽ khiến người quen và đồng nghiệp dễ dàng lầm tưởng anh ta đã đi học và được cấp bằng thật. Làm sao có thể tin anh ta xài bằng giả khi bạn từng đi dự lễ phát bằng của anh ta cơ chứ? Ngoài ra, còn có dịch vụ cung cấp mũ, áo tốt nghiệp của đúng trường và đúng loại bằng giả mà bạn đang sử dụng.
Những vụ bằng giả nổi đình đám
Trong vòng 1 thập niên qua, nước Mỹ cũng nhiều lần xôn xao với các vụ bằng giả. Đình đám nhất là vụ một con chó được cấp bằng thạc sĩ (MBA). Năm 2009, chú chó Chester Ludlow đã nhận được bằng MBA từ ĐH Rochville University vì “kinh nghiệm sống và làm việc”. GetEducated cho biết chú chó đã nhận được tấm bằng thạc sĩ chỉ một tuần sau khi họ chi 499 USD cho một trang web cấp bằng giả. Qua vụ này, đừng vội trọng dụng một người nào đó vì bằng “oách”. Cần nhớ rằng “chó cũng có thể lấy bằng Thạc sĩ, Tiến sĩ Mỹ hẳn hoi”!
Năm 2002, một tòa án của bang North Carolina đã buộc Laurence Perry tội giết người không cố ý và hành nghề khám chữa bệnh mà không có bằng cấp. Phán quyết này làm nhiều bệnh nhân kinh ngạc vì phòng khám bệnh của Laurence Perry treo đầy bằng cấp của ông ta, như bằng y khoa của Đại học John F. Kennedy ở Gary Indiana. Mờ mắt với những bằng cấp đó, bà Marion Kolitwenzew đưa con gái mới 8 tuổi bị bệnh tiểu đường tới nhờ chữa trị. Cô bé chết oan uổng vì “ông thầy” chẳng rành về bệnh tật, thuốc men đã đưa ra cách chữa bệnh sai. Hóa ra bằng của ông ta là bằng giả.
Năm 2003, Thứ trưởng Nội an Mỹ Laura Callahan về thông tin, bị phát hiện sử dụng 3 bằng Cử nhân, Thạc sĩ và Tiến sĩ của trường ĐH Hamilton University, một trường không hề được kiểm định bởi bất kỳ một tổ chức kiểm định được thừa nhận nào. Sau 10 tháng điều tra, Callahan đã bị sa thải vào tháng 3-2004. Sau vụ bê bối của Callahan, Chính phủ Mỹ cho kiểm tra nhân viên của 8 cơ quan liên bang, phát hiện tới 463 người sử dụng bằng giả hoặc các bằng cấp của những trường rởm. Trong đó, có tới 28 người là quan chức cấp cao, bao gồm 3 giám đốc của Cơ quan An ninh Hạt nhân Quốc gia (NNSA).
Hòn Rồng
No comments:
Post a Comment