Bằng Lăng's Blog

Putin “tái xuất”


Hỏi:
Tại sao Tổng thống Nga Dmitry Medvedev lại mời  ông Vladimir V. Putin ra ứng cử tổng thống trong kỳ tới, có phải nước Nga không còn nhân vật nào khác xuất chúng?



Trả lời:
Thủ  tướng Nga Vladimir Putin hôm 24/9 đã chấp nhận lời đề nghị của Tổng thống Dmitry Medvedev về việc ra tranh chức Tổng thống mới của LB Nga vào năm tới. Đổi lại, ông Putin cũng cam kết nếu đắc cử sẽ bổ nhiệm ông Medvedev đứng đầu chính phủ mới. Đây là lần đầu tiên hai nhà lãnh đạo cao nhất của Nga chính thức có tuyên bố xác nhận về sự “đổi ngôi” của họ, sau thời gian dài xuất hiện các đồn đoán.


Đổi ghế
Tại đại hội  đảng cầm quyền Nước Nga Thống nhất (UR), Tổng thống Dmitry Medvedev đã dọn đường” cho sự trở  lại của Putin, bằng những lời lẽ ca ngợi đẹp đẽ nhất: “Xét tới sự thành công của đảng UR trong các cuộc bầu cử và sự sẵn sàng của tôi để làm các công việc thực tế hơn trong chính quyền, tôi nghĩ rằng sẽ là đúng đắn nếu đại hội ủng hộ việc chủ tịch đảng Vladimir Putin tranh cử vào ghế Tổng thống mới”. Đáp lại, ông Putin phát biểu: “Tôi muốn thể hiện sự cảm kích của mình với các đại biểu về những phản ứng tích cực với đề nghị (của Medvedev) rằng tôi sẽ tranh cử vào ghế Tổng thống. Đó là một niềm vinh hạnh lớn với tôi. Xin cảm ơn, tôi hy vọng sẽ có sự ủng hộ từ các quý vị”.
Với  sự áp  đảo của đảng nước Nga Thống nhất trên chính trường Nga, khả năng ông Putin trở thành tổng thống Nga là điều không khó tưởng tượng. Như vậy, cong đường trở lại Điện Kremlin của Putin có thể nói đang thênh thang. Trước đó, Quốc hội Nga đã bỏ phiếu để kéo dài nhiệm kỳ Tổng thống từ 4 năm lên 6 năm. Điều đó có nghĩa nếu đắc cử, ông Putin vẫn có quyền tranh cử tiếp vào năm 2018 và cầm quyền cho tới tận năm 2024.
Nước Nga của Putin
Kể từ khi Liên Xô sụp đổ, có thể nói Vladimir Putin là người đàn ông quyền lực nhất nước Nga. Ông là vị tổng thống đời thứ 2 tại đất nước dân chủ non trẻ này, và nhiều khả năng tiếp tục là tổng thống đời thứ 4.
Trước khi lui về  ghế thủ tướng vào năm 2008, Putin là người đứng đầu Điện Kremlin trong suốt 8 năm (2 nhiệm kỳ tổng thống, từ ngày 7/5/2000-7/5/2008). Tuy nhiên, lý do Putin lui về “ghế sau” không phải vì ông bị mất tín nhiệm hay vì quyền lực giảm sút, mà để “lách luật” không cho một cá nhân làm tổng thống liên tiếp 3 nhiệm kỳ của hiến pháp Nga.
Khi Putin đề cử ông Medvedev trong cuộc chạy đua Tổng thống năm 2008, giới quan sát tin rằng đó là một bước đi khôn ngoan để chuẩn bị cho một cuộc “tái xuất giang hồ” của ông Putin, vì Medvedev được xem là một “đàn em” thân tín của ông.
Theo Michael Binyon, chuyên gia về các vấn đề đối ngoại của tờ The Times, ngay trong nhiệm kỳ Tổng thống 4 năm của ông Mevdvedev, Thủ tướng Putin vẫn là chính trị gia nắm giữ khả năng chi phối nền chính trị Nga. “Rõ ràng rằng ông Putin là nhân vật chính trị quyền lực hơn thậm chí trong suốt 4 năm ông Medvedev cầm quyền”, ông Michael nhấn mạnh.
Không có  đối thủ?
Hiện nước Nga có  11 đảng phái, gồm các đảng Nước Nga Thống nhất (UR), đảng Cộng sản LB Nga (CPR), đảng Dân chủ Tự do Nga (DPR), đảng Nước Nga Công bằng (FR), đảng Nông nghiệp Nga (AR), đảng Nga Dân chủ Yabloko (RDPY), đảng Quyền lực Công dân (CP), đảng Liên đoàn Lực lượng Chính nghĩa (URF), đảng Người Yêu nước Nga (PR), đảng Công bằng Xã hội (PSJ) và đảng Dân chủ Nước Nga (DR).
Tuy nhiên, UR là đảng phái có ưu thế tuyệt đối. Dựa trên cuộc tổng bầu cử năm 2007, UR được sự ủng hộ của 64,3% dân chúng (hơn 44,7 triệu người). Đảng đứng nhì tại Nga xét về thế lực là Đản Cộng sản (CPR), nhưng cách biệt giữa UR và CPR khá xa. CPR chỉ chiếm 11,57% dân số (hơn 8 triệu cử tri). Hai đảng đáng kể còn lài là DPR và FR đều được ủng hộ chưa tới 9%. Các đảng còn lại nhận được sự ủng hộ chưa tới 2,5%, trong đó có 4 đảng được ủng hộ chưa tới 1%, gồm DR, PSJ, PR và URF.
Như vậy, chỉ  cần nhìn vào tỷ lệ ủng hộ của cử  tri đối với các đảng phái, cũng dễ dàng nhận thấy đảng Nước Nga Thống nhất của bộ đôi Putin-Medvedev là không có đối thủ. Trong khi đo, ở UR, Putin hầu như không có đối thủ.
Phản  đối
Dù vậy, công cuộc  “đổi ghế” giữa bộ đôi Putin-Medvedev vẫn vấp phải phản đối ngay tại nước Nga. Bộ trưởng Tài chính Alexei Kudrin là quan chức cao cấp đầu tiên trong chính phủ Nga bày tỏ sự phản đối kế hoạch Thủ Tướng Vladimir Putin và Tổng Thống Dmitry Medvedev đổi việc với nhau trong kỳ bầu cử năm tới, với tuyên bố ông sẽ từ chức nếu Putin về lại làm tổng thống.
Kudrin, một đồng minh của ông Putin, có tham vọng trở thành thủ  tướng và cho hay ông có “bất đồng ý  kiến” với Medvedev. “Tôi không nghĩ mình sẽ ở trong chính phủ mới,” theo ông Kudrin, năm nay 50 tuổi, trong lời phát biểu đưa ra ở Washington, nơi ông đang gặp các giới chức lãnh đạo quốc tế. “Tôi nghĩ rằng các bất đồng ý kiến tôi có với Medvedev sẽ không cho phép tôi gia nhập chính phủ này.”
Ông Kudrin được giới đầu tư ngoại quốc coi là người bảo vệ sự ổn định tài chánh ở Nga bằng cách để dành tiền lời có từ khai thác dầu hỏa để đối phó với khó khăn tương lai và đã giúp Nga vượt qua cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008.
Tuy nhiên, cũng có  người cho rằng ông Kudrin có ý đồ riêng trong tuyên bố này. “Ông ta cũng thân cận với Putin như Medvedev. Có lẽ đây là cách để đòi được làm thủ tướng,” theo Roland Nash, chiến lược gia tại công ty đầu tư Verno Capital.
Hôm 25/9, hàng trăm người biểu tình đã tụ tập lại ở thủ đô Moscow để phản đối kế hoạch đổi ghế  của Putin và Medvedev. Cuộc biểu tình mang tên “Ủng hộ nước Nga không Putin” đã thu hút được sự chú ý của truyền thông, cùng với những biểu ngữ gây sốc như “Putin- Tử thần cho nước Nga”.
Sự quay lại của Putin cũng vấp phải những thách thức từ bên ngoài, khi phương Tây không mấy thiện cảm với người từng đứng đầu điện Kremlin mà họ cho là có những quan điểm cứng rắn và “khó đối phó”.
Thách thức
Giới phân tích nói rằng quan hệ của Nga và phương Tây, vốn đã bớt căng thẳng dưới thời ông Medvedev, có thể nóng bỏng trở lại, đặc biệt khi người Mỹ vẫn nuôi ý định xây dựng lá chắn tên lửa ở châu Âu. Dù ủng hộ việc Putin quay lại nắm quyền điều hành nước Nga một cách “danh chính ngôn thuận”, chuyên gia Michael Binyon thừa nhận việc Putin trở thành ứng cử viên Tổng thống và thậm chí nhiều khả năng trở thành Tổng thống Nga trong tương lai sẽ không nhận được nhiều sự hoan nghênh của phương Tây chứ không như Tổng thống Medvedev.
Ngoài ra ông Putin sẽ  phải quan tâm nhiều hơn tới việc đẩy mạnh cải cách kinh tế, trong bối cảnh dòng vốn đầu tư  từ nước ngoài chảy tới Nga đã giảm đi khá nhiều. Được biết khi phát biểu trong Đại hội Đảng UR, ông Putin đã nói rằng tốc độ tăng trưởng của Nga có thể trở lại mức từ 6-7%, thay vì 4% như dự kiến của năm nay. Ông cũng cam kết sẽ tăng lương, phúc lợi và chi tiêu thêm nhiều tiền ngân sách vào hoạt động xây dựng cơ sở hạ tầng và tăng cường sức mạnh quốc phòng. 
Đích nhắm tại Duma
Vì là đảng chiếm  ưu thế tuyệt đối, hầu hết các đảng khác  đều xem UR là “mục tiêu triệt hạ” trong cuộc tranh đua vào Duma (Quốc hội Nga) sắp tới. Tham gia giành ghế trong Duma sẽ có mặt 3 chính đảng nặng ký của hạ viện, gồm UR, CPR và “Nước Nga công bằng” (FR).
Các đảng viên  CPR đã thông qua chương trình vận động tranh cử và duyệt danh sách ứng cử viên. Lãnh đạo Gennady Zyuganov cho biết mục tiêu hàng đầu của đảng trong cuộc bầu cử là chiến thắng đảng UR. Giữa những mục tiêu đầy tham vọng khác của chính đảng này có đề xuất loại bỏ NATO và quốc hữu tài nguyên khoáng sản Nga. Đồng thời, hành động theo phong cách quen thuộc là chỉ trích vừa phải chính quyền, Đảng Cộng sản Nga đã tiến tới các cuộc bầu cử như một chính đảng đối lập mạnh nhất. Đó là nhận xét của Chủ tịch Viện Chiến lược quốc gia Nga ông Mikhail Remizov.
Trong khi đó, đảng FR quyết định rút vào phe đối lập cứng rắn. Tại Đại hội trù bị, các đảng viên “Nước Nga công bằng” đã xác định 3 ưu tiên chính của cuộc đấu tranh chính trị, đó là nạn nghèo, tệ tham nhũng và sự độc quyền chính trị của UR. 


Hòn Rồng