Bằng Lăng's Blog

Số phận gia đình Gaddafi 


Hỏi: Cho biết về  vụ bắt con trai ông Gaddafi cũng như số phận các thành viên khác trong gia đình ông? 



Trả lời:
Hội đồng Dân tộc Chuyển tiếp Libya (NTC) hôm 11/9 cho biết đã bắt  Saif al-Islam Gaddafi, từng được xem là người kế nhiệm nhà lãnh đạo Muammar Gaddafi, sau một cuộc đọ súng ở khu vực sa mạc miền nam nước này.


Các quan chức nói Saif cùng nhiều vệ sĩ đã bị các tay súng NTC đóng tại thành phố Zintan bắt gần thị trấn Obari. “Chúng tôi đã bắt giữ Saif al-Islam Gaddafi ở thị trấn Obari”, Reuters dẫn lời Bộ trưởng Tư pháp lâm thời Mohammed al-Alagy cho biết. Ông này cũng nói thêm rằng con trai 39 tuổi của ông Gaddafi, vốn bị Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) truy nã về cáo buộc phạm các tội ác chống lại con người, không bị thương.
Saif bị bắt khi đang cố vượt biên sang Niger. Theo hãng tin truyền hình Az Zintan, Saif từng đề nghị hối lộ 2 tỷ USD để được trả tự do. Tuy nhiên, lời đề nghị này không những bị từ chối mà còn bị coi như một "sự sỉ nhục cách mạng".
Trong xe ô tô mà  Saif cùng tùy tùng định trốn chạy, giới chức Libya tìm được lựu đạn cầm tay, vài khẩu súng trường Kalashnikov và 4.000 USD tiền mặt.


Người kế nhiệm Gaddafi
Saif được cho là thành viên chủ chốt cuối cùng trong gia đình Gaddafi đã bị bắt hoặc bị giết. Đã có những lo sợ rằng Saif, dưới sự hỗ trợ của bộ tộc Tuareg vốn được hưởng lợi rất nhiều trong thời gian ông Muammar Gaddafi còn cầm quyền, sẽ lẩn trốn trong các ngọn núi ở vùng biên giữa Libya và Niger, Algeria, Mali khiến người ta không thể bắt anh ta được. 
Bản thân Saif al-Islam vẫn liên tục tuyên bố sẽ chiến đấu tới hơi thở  cuối cùng. Nhưng các bức ảnh chuyển ra từ Libya cho thấy Saif có vẻ lo lắng và sợ hãi. Anh ta thu mình lại sau khi bị bắt giữ. Rõ ràng Saif lo ngại khả năng chịu chung số phận giống như cha đẻ.
Các tổ chức nhân quyền phương Tây, vốn đã chỉ trích mạnh Libya sau cái chết của ông Gaddafi và một số nhân vật lãnh đạo cấp cao, đang yêu cầu Saif phải được đối xử tốt hơn. Đây cũng là phép thử cho thấy trong chính quyền mới của Libya có sự ngự trị của luật pháp hay không. 


Xử trong nước? 
Hiện chưa ai có  thể biết điều gì sẽ xảy ra với Saif. Các nước phương Tây và nhiều tổ chức nhân quyền muốn anh này được ICC xét xử. Tổ chức Ân Xá quốc tế nói rằng việc chuyển Saif cho ICC là lựa chọn tốt nhất lúc này. “Saif phải được bàn giao cho ICC và sự an toàn cùng các quyền lợi của anh ta cần được đảm bảo” - Hassiba Hadj Sahraoui, một quan chức của Ân Xá quốc tế nói với hãng tin Reuters – “Sau những gì xảy ra với Muammar hay Mutassim Gaddafi, chúng tôi xem NTC là nơi phải chịu trách nhiệm ngăn chặn những hành vi tương tự xảy ra với Saif, để anh ta có thể đối diện với công lý cho những tội ác của mình gây ra, trong một phiên toà công bằng không có án tử hình”. 
Nhưng các quan chức cao cấp của NTC lại muốn xử Saif ở trong nước, dù  họ thiếu một hệ thống pháp lý hoàn chỉnh để làm việc này. Giới phân tích cho rằng có những toan tính chính trị nằm sau quan điểm của NTC. Nếu họ tổ chức một phiên toà cẩn thận, theo đúng chuẩn mực, danh tiếng của NTC sẽ được đánh bóng. Nhưng ngược lại, nếu Saif bị đem ra xét xử trong một phiên toà hỗn loạn, theo sau là một vụ hành quyết chóng vánh, nó sẽ chỉ cho thấy Libya vẫn đang nằm ngoài tầm kiểm soát. 
Theo quy định quốc tế, Libya có quyền đưa Saif ra xét xử. ICC chỉ  can thiệp nếu quốc gia châu Phi không thể hoặc không sẵn sàng xét xử anh ta. 


Nguy cơ lộ bí  mật
Nhưng cho dù Saif bị  xét xử ở đâu, anh ta vẫn có khả  năng làm hé lộ nhiều thông tin bí mật gây bẽ mặt giới lãnh đạo quốc tế, gồm hoàng tử  Anh Andrew và cựu Thủ tướng Tony Blair. Được biết hoàng tử Andrew đã nhiều lần viếng thăm Tripoli với vai trò đại sứ thương mại và ông cũng từng tiếp Saif ở điện Buckingham và lâu đài Windsor.
Một nhân vật khác có  quan hệ với Saif là Nat Rothschild, ông trùm ngân hàng với nhiều lợi ích kinh doanh ở Libya. Năm 2008, Saif từng là khách mời tới dự một bữa tiệc do Rothschild tổ chức ở New York. Anh này tiếp tục xuất hiện trong một bữa tiệc săn bắn khác do Rothschild tổ chức và còn tới nghỉ ở villa của gia đình ông nằm tại Corfu.
Nhưng nhân vật có  quan hệ mật thiết hơn cả với nhà Gaddafi lại chính là cựu Thủ tướng Tony Blair. Có tin nói rằng Blair từng là cố vấn cho Cơ quan đầu tư Libya, một quỹ đầu tư trị giá 40 tỉ bảng do ông Gaddafi lập ra hồi năm 2006. Chính Saif từng nói rằng Blair đã trở thành bạn tốt của gia đình Gaddafi và đã tới viếng thăm Libya vài lần. Thực tế thời gian nắm quyền, Blair là một trong những người cổ súy mạnh nhất cho việc đưa Gaddafi trở lại quan hệ với cộng đồng quốc tế và ông cũng hay tới thăm Tripoli. Hồi năm 2007, Blair đã dùng mối quan hệ tốt với Gaddafi để giúp tập đoàn BP của Anh có được bản hợp đồng khai thác dầu khí trị giá 600 triệu bảng.
Ngoài việc đó  ra, Blair còn có những hoạt động gì với nhà Gaddafi, bản chất quan hệ của ông với họ ra sao và ông thu được lợi ích cá nhân gì sẽ là điều dư luận muốn tìm hiểu. Và Saif, người từng được xem là nhân vật sẽ “thừa kế” ông Gaddafi lãnh đạo Libya, hiển nhiên phải nắm rõ những bí mật tầm cỡ ấy. “Saif có thể đã biết quá nhiều bí mật, đủ để làm tổn hại danh tiếng một số người trong NTC và tại phương Tây” – Alan Fraser nói – “Anh ta có thể sẽ thả một con mèo vào giữa đàn chim bồ câu và qua đó cướp đi sự tập trung vào hoạt động khôi phục an ninh và ổn định chính trị của Libya”.


BOX: Số phận gia đình Gaddafi 
Đã bị giết:
MOAMMAR GADDAFI – lãnh đạo của Libya suốt 42 năm qua. Bị bắt ở Sirte và bị giết sau đó bởi “đạn lạc”. Thi thể của ông sau đó được trưng bài cho công chúng xem, và được an táng ở một nơi bí mật.
MUATASSIM GADDAFI (con trai) — Cựu cố vấn an ninh quốc gia Libya. Muatassim bị bắn chết sau khi bị phát hiện trốn cùng cha mình ở Sirte.
KHAMIS GADDAFI (con trai) — Cựu tư lệnh của một lữ đoàn mạnh nhất đất nước. Khamis được cho bị giết trong một vụ đụng độ hồi tháng 8. Các quan chức quân sự cho rằng ông ta được chôn ở Bani Walid. Khamis có bằng Thạc Sĩ do 1 đại học ở Tây Ban Nha cấp.
SEIF AL-ARAB GADDAFI (con trai) — Seif al-Arab được cho bị giết lúc 29 tuổi cùng với 3 cháu nội của Gaddafi trong 1 cuộc không kích của NATO hôm 30/4 ở Tripoli. Seif là một doanh nhân, và người ta ngờ rằng ông ta buôn bán vũ khí.
Bị bắt:
SEIF AL-ISLAM GADDAFI (con trai) — người con lớn thứ 2 của ông Gaddafi và là con cả của ông với bà vợ 2 người Safiya. Seif al-Islam bị bắt trong sa mạc miền nam Libya (đã viết ở trên). 
Bỏ trốn:
HANNIBAL GADDAFI (con trai) — Bị bắt năm 2008 vì đánh đập 2 phục vụ ở một khách sạn xa xỉ tại Geneva (Thụy Sĩ), dẫn đến căng thẳng quan hệ trong một thời gian dài. Hannibal đào tẩu sang Algeria cùng với mẹ và một vài người bà con khác sau khi Tripoli rơi vào tay quân giải phóng.
AL-SAADI GADDAFI (con trai) — Được biết đến vì tình yêu dành cho bóng đá chuyên nghiệp. al-Saadi nhiều lần đụng độ với cảnh sát ở châu Âu vì sử dụng ma túy và rượu. Al-Saadi bỏ trốn sang Niger hồi tháng 9, và chính quyền tại đó đã cho phép anh ta tỵ nạn.
MOHAMMED GADDAFI (con trai) — Mohammed là người con duy nhất của Gaddafi với người vợ cả. Mohammed là Giám đốc Olympic của Libya và có nhiều liên quan với ngành viễn thông của đất nước. Phe nổi dậy từng tuyên bố bắt được ông ta khi tiến vào Tripoli, và sau đó nói ông đã đào tẩu. ÔNg là 1 trong những người con của Gaddafi đào tẩu sang Algeria.
AISHA GADDAFI (con gái) — Là một luật sư, Aisha từng tham gia bào chữa cho cựu lãnh đạo Iraq Saddam Hussein. Cô từng là đại sứ thiện chí cho chương trình Pháp triển của LHQ (UNDP), nhưng LHQ đã chấm dứt vai trò của cô khi Gaddafi tấn công người biểu tình. Cô cũng trốn sang Algeria.
SAFIYA GADDAFI (vợ) — Safiya còn là 1 sinh viên khi gặp Gaddafi. Họ cưới nhau năm 1996. Hai người có với nhau 6 người con trai, 1 con gái và nhận nuôi thêm 2 người con nữa. Bà cũng trốn sang Algeria.
Không xác định:
HANA GADDAFI (con nuôi) — Gaddafi cho biết Hana đã chết khi còn bé hồi năm 1986, trong một trận không kích của Mỹ và Tripoli. Tuy nhiên, khi quân nổi dậy chiếm được Tripoli, họ phát hiện một căn phòng trong nhà Gaddafi có giấy khai sinh của Hana và hình 1 phụ nữ trẻ với tên Hana ghi ở mặt sau. Các quan chức bệnh viện Tripoli cũng nói Hana làm bác sĩ giải phẫu tại đó.


Hòn Rồng (Tổng hợp)